İçeriğe Atla Menüye Atla
logo
Aksaray Valiliği
İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü
 

AKSARAY İLİ TOPRAK EROZYONU VE ÇÖLLEŞME STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI

 

 


T.C.

AKSARAY VALİLİĞİ

 

AKSARAY İLİ TOPRAK EROZYONU VE ÇÖLLEŞME STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI

 

 

AKSARAY - 2018

 

  1. GİRİŞ VE BİLGİLENDİRME

Erozyon (toprak aşınımı, toprağın aşınmasını önleyen bitki örtüsünün yok edilmesi sonucu koruyucu örtüden yoksun kalan toprağın su ve rüzgârın etkisiyle aşınması ve taşınması olayıdır. Erozyonun başlıca nedeni, toprağı koruyan bitki örtüsünün yok olmasıdır. Arazi eğimi, toprak yapısı, yıllık yağış miktarı, iklim faktörleri, bitki örtüsü, toprak ve bitkiye yapılan çeşitli müdahaleler, erozyonun şiddetini belirleyen öğelerdir.

Erozyonun ülkemizin yaşam koşullarını olumsuz etkileyecek kadar büyük bir tehlike olması yatmaktadır. Erozyon, Türkiye'nin gıda açısından kendine yeterli bir ülke olmasını tehlikeye düşürmektedir. Ülkemizin topraklarının % 63'ü çok şiddetli ve siddetli erozyon tehlikesine maruzdur. Rüzgâr ve yağmur, verimli toprakları sürükleyerek, baraj göllerine, akarsu yataklarına ve denizlere taşımaktadır. Ülke yüzeyinden bir yılda kaybedilen toprak miktarı yaklaşık 1.4 milyar tondur. Bu topraklarla birlikte mineral ve organik madde de kaybedilmektedir. Türkiye'nin kimyevi gübrelere ayırdığı yıllık kaynak düşünülürse, ekonomik kaybın büyüklüğü daha net anlaşılabilir. Erozyonla kaybedilen bir başka değer ise sudur. Kaybolan toprak yüzünden her yıl yaklaşık 50 milyar m³ yağış depolanamamaktadır.

Erozyon toplumsal sorunların artmasına da yol açmaktadır. Yanlış arazi kullanımı, tarım alanlarının verimini azaltmaktadır. Doğduğu ve büyüdüğü yerde geçim şansı ortadan kalkan insanların, kentlere göçmekten başka seçeneği kalmamaktadır. Köyden kente göç ise, alt yapının yetersiz olduğu kentlerdeki ekonomik ve toplumsal sorunları daha da ağırlaştırmaktadır.

Barajlar ve yeraltı suları da, erozyonun etkilerinden nasibini almaktadır. Yerinden kopup giden topraklar, baraj göllerini doldurarak su depolama hacimlerini azaltmakta ve barajların ömrünün kısalmasına neden olmaktadır. Erozyon sonucunda toprağın altındaki cansız tabaka (ana kaya) ortaya çıkmaktadır. Faydalı toprak katmanlarını kaybeden arazilerde çölleşme başlamaktadır. NASA'nın yaptığı bir araştırmaya göre, erozyonun şiddetlenerek devam etmesi halinde Türkiye'nin büyük bir bölümü yakın bir gelecekte çöl olacaktır. Toprakları çölleşen bir ülkenin temel sorunları, açlık, susuzluk, işsizlik ve iç göç olacaktır.

Çölleşme denildiğinde akla ilk olarak rüzgâr erozyonu ve olası etkileri gelmekle birlikte, su erozyonu da en az rüzgâr erozyonu kadar çölleşme riskinin önemli bir tehdit unsuru olmasında önemli roller üstlenmektedir. Özellikle, 21 yüzyılda insanlığın karşı karşıya kaldığı en büyük sorunların başında gelen “iklim değişikliği ve küresel ısınma” ile başlıca arazi bozulum sebepleri olan çölleşme, su ve rüzgâr erozyonu, çoraklaşma arasında zincirleme bir reaksiyon süregelmektedir. Fosil yakıtların yanması arazi kullanım değişimleri, ormansızlaşma, ormanların bozulumu, çeşitli sanayi uygulamaları gibi insan etkileriyle atmosfere salınan sera gazlarındaki artışlar yer küre sıcaklığını arttırarak hidrolojik döngüyü önemli düzeylerde etkilemektedir. Bunun sonucu olarak, hava olaylarının şiddeti ve sıklığı, özellikle toprakların erozyona uğrama dereceleri üzerine önemli düzeylerde etki eden yağış şiddeti ve şiddetli yağış sayıları artarak kuraklık, çölleşme ve erozyon tehdidinin çok daha geniş alanlarda daha yoğun olarak hissedilmesine yol açmaktadır.

Rüzgâr erozyonu; Kurak ve yarı kurak iklime sahip, yeterli bitki örtüsü bulunmayan arazilerde, gevşek yapıdaki kuru ve ince bünyeli toprağın şiddetli rüzgârların etkisi ile parçacıklar halinde yerinden oynatılarak, toz bulutları şeklinde yer değiştirmesi olayıdır (Çanga ve Erpul, 1994). Türkiye genelinde 465.913 ha alanda rüzgâr erozyonu olup, bu alanın % 95’i (445.215 ha) Konya bölgesinde yer almaktadır.

Özellikle İlimiz genelinde görülen düzensiz yağış rejimleri altında düşük yapısal dayanıma sahip topraklar yüksek yağış şiddeti koşullarında kolaylıkla parçalanarak taşınmaktadır. Sadece yüzey akışlar değil ayrıca sızma ile toprak yıkanarak uzaklaşan bitki besin maddeleri de toprakların yapısal dayanımlarının önemli düzeylerde azalarak toprakların erozyona ve dolayısıyla çölleşmeye daha duyarlı hâle gelmesine yol açmaktadır.

Çölleşmeye neden olan etmenler ve çölleşme süreciyle baş gösteren sorunlara bakıldığında aslında hepsinin erozyon ile doğrudan ya da dolaylı bir ilişki içerisinde olduğu görülmektedir. Bu nokta da doğru arazi yönetim sistemlerinin belirlenmesi ve benimsenmesi, doğru politikalar ile arazilerin sürdürülebilir biçimlerde yönetilerek korunması, sadece erozyon kaynaklı çölleşme tehdidi için değil diğer bütün arazi bozulum süreçlerinde korunmada en önemli dayanaktır.

Bu bağlamda, sürdürülebilir arazi yönetimi, arazi bozulumunun azaltılması, bozulmuş alanların geri kazanımı ile gelecek kuşaklar için arazi kaynaklarının güvence altına alınması açısından son derece önemlidir. Arazi-kullanıcı odaklı ve katılımcı yaklaşımlar, ekosistem ve çiftlik sistemleri düzeyinde doğal kaynakların bütünleşik kullanımı, çok düzeyli ve çoğul katılımlı, yerel düzeyde gelir getiren ve sürdürülebilir arazi yönetimi adaptasyonuna yönelik teşvik edici mekanizmaların geliştirilmesini de içeren hedeflenmiş politika ve kurumsal desteklerdir. Uygulanacak programların ve arazi kullanım planlarının başarısı şüphesiz çölleşmenin başlıca sebeplerinden biri olan su ve rüzgâr erozyonu tehlikesinin olması muhtemel farklı senaryolar için doğru olarak tahmin edilmesi ile yakından ilişkilidir.

Erozyonun Nedenleri

  • Toprak yapısı;

Konya Kapalı Havzasında düz ve düze yakın topografyada ortalama 950-1050 m yükseklikte olan taban araziler genellikle drenaj yetersizliği ve tuzluluk gösteren alüviyal topraklara sahiptir.

Taban arazilerle sarp dağlık araziler arasında yer alan araziler genellikle Pliyosen ve neojen materyale sahiptir ancak doğal bitki örtüsünün yerini kuru tarım almıştır. Tarımın bilinçsizce yapılması, gerekli uygulamalarla verimli olabilen bu toprakların büyük kısmını verimsiz ve şiddetli erozyona maruz hale getirmiştir. Bu topografyada en çok kahverengi ve kırmızımsı kahverengi topraklar yer alır (TÜBİTAK MAM ÇE 2010).

 

Resim 1: Konya Karapınar toprak erozyonundan görünüm

 

Şekil 1: Bölgenin mera ve tekstür durumu

 

  • İklim;

İnceleme alanı Aksaray İli, Merkez İlçesi sınırları içerisinde bulunup, karasal iklim şartları hüküm sürmektedir. İnceleme alanında kışlar soğuk ve yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçmektedir. Bölge yarı kurak iklim özelliğine sahiptir. İldeki bazı iklimsel özellikler tabloda verilmiştir.

 

AKSARAY

Ocak

Şubat

Mart

Nisan

Mayıs

Haziran

Temmuz

Ağustos

Eylül

Ekim

Kasım

Aralık

 

Son İklim Periyoduna ( 1929 - 2016)

Ortalama Sıcaklık (°C)

0.5

2.2

6.5

11.6

16.2

20.4

23.8

23.2

18.6

13.0

6.9

2.4

Ortalama En Yüksek Sıcaklık (°C)

5.4

7.3

12.4

17.9

22.9

27.0

30.6

30.6

26.5

20.9

13.7

7.5

Ortalama En Düşük Sıcaklık (°C)

-3.7

-2.3

1.2

5.5

9.5

13.0

16.0

15.7

11.1

6.7

1.8

-1.6

Ortalama Güneşlenme Süresi (saat)

3.1

4.3

5.5

7.1

9.1

11.2

12.1

11.4

10.6

7.1

5.1

3.1

Ortalama Yağışlı Gün Sayısı

9.8

10.1

10.5

10.7

10.4

6.0

1.5

1.3

2.8

5.7

7.2

10.4

Aylık Toplam Yağış Miktarı Ortalaması (mm)

39.0

33.8

40.4

46.3

41.3

24.9

6.0

4.0

8.8

25.7

31.9

43.9

 

Son İklim Periyoduna ( 1929 - 2016)

En Yüksek Sıcaklık (°C)

19.4

21.8

29.0

31.8

33.8

36.9

40.0

38.8

36.7

34.5

35.0

22.0

En Düşük Sıcaklık (°C)

-26.4

-29.0

-19.0

-7.5

-0.2

2.9

6.8

5.9

1.0

-6.0

-14.0

-21.9

Tablo 1: Aksaray İlindeki bazı iklimsel özellikler (DMİ verileridir)

 

Tabloda da görüldüğü üzere Aksaray orta kuşak kara tesirli sıcaklık rejimi özelliğine sahiptir. Ocak ayı ortalama sıcaklığı 0.5˚C iken bu aydan itibaren mevsim ve iklim özelliklerine bağlı olarak sıcaklık değerleri artmakta, Temmuz ayından itibaren ise sıcaklıklar düşmektedir.

        Aksaray’da iklim özelliğine bağlı olarak gece ve gündüz sıcaklık değerleri arasında oldukça belirgin fark vardır.

 

 

 Tablo 2: Aksaray’da 1981-2010 yılları arasında yıllık toplam yağış dağılımı (DMİ verileridir.)

 

        Bölgede yıllık yağış ortalaması 300-400 mm. arasında değişir. Yağışın en çok Mart, Nisan, Mayıs ve Aralık, aylarında düştüğü görülmektedir. En az yağış ise Temmuz ve Ağustos aylarında görülmektedir. Yağış türü; kar, yağmur ve dolu şeklindedir.

 

 

Şekil 2: Bölgeye ait hâkim rüzgâr yönleri

  • Vejetatif örtünün tahribi (insan kaynaklı etkenler);

Meralar üzerindeki baskı ( aşırı otlatma, tarıma açılması vb. )

Tarımsal uygulamaların sürdürülebilir olmayışı

  • Hatalı toprak işleme
  • Bilinçsiz sulama ve gübreleme
  • Üreticilerde farkındalığın düşük olması

 

 

Resim 2: Aksaray Yenikent Kasabası Mera alanından bir görünüm

 

Şekil 3: Aksaray İli Arazi Kullanım Haritası

 

Bu nedenlerden dolayı erozyon ve çölleşme riski artmaktadır. Bu riski azaltmada ve baş edilebilmede hazırlıklı ve dirençli bir toplum yaratılması, bu amaca yönelik kurumsal alt yapının oluşturulması ve konuyla ilgili araştırma geliştirme faaliyetlerinin belirlenmesi amacıyla bu eylem planı hazırlanmıştır.

 

  1. UYGULAMA ALANI
  1. Uygulama Alanı Ölçüleri ve Yeri

Uygulama alanı olarak Yenikent Kasabası sınırları içerisinde bulunan ve ekli haritada gösterilen mera alanları belirlenmiştir.

 

Resim 3: Aksaray Yenikent Kasabası Mera alanından bir görünüm

 

 

 

Resim 4: Aksaray Yenikent Kasabası Mera alanından bir görünüm

 

  1. Amaç

Konya Toprak Su ve Çölleşme İle Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünce sorumluluk alanı içerisindeki alanlarda toprak erozyonunun önlenmesi için mevcut toprak yapısına uygun, susuzluğa dayanaklı olumsuz meteorolojik durumlara dayanıklı, hayvan yemi olarak kullanılabilecek bitkilerin üretilmesine dönük bir alan olarak kullanılacaktır.

 

  1. Uygulama Alanın Projeye Katkısı

Aksaray Konya karayolu 5-30 km. arasında güney ve kuzey kısımlarda kalan ve yoğun toprak erozyonun bulunduğu tespiti yapılmış olup erozyonun önlemesi ve buna bağlı olarak kum fırtınalarının sonlandırılmasına yönelik hazırlanması yapılması gereken çalışmalarda bölgedeki toprak değerleri göz önüne alınarak uygun bitki üretilmesine olanak sağlayacaktır. Özellikle ilimizdeki yıllık yağış ortalamasının düşük olması ve toprak yapısındaki tuzluluk oranının yüksekliği dikkate alınarak mevcut alana uygun bitkilerin geliştirilmesi ve yetiştirilmesi, çoğaltılması bu alanda uygulanacak projeye olumlu katkı sağlayacaktır.

 

  1. ÇÖZÜME YÖNELİK İŞ PAKETİ
  1. Uygulama Alanın Belirlenmesi

Konya Toprak Su Ve Çölleşme İle Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünce İlimiz Aksaray Konya karayolu 5-30km. arasında mera veya hazine arazisi üzerinde yaklaşık 150 hektar alanın Konya Toprak Su ve Çölleşme İle Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü teknik personellerince belirlenerek alanın tahsisi ile ilgili çalışmalar başlatılmalıdır. Tahsis edilmesi halinde alanın hazırlanması, ekim ve dikim işlemlerinin yapılması vb. gibi iş ve işlemlerin müdürlük personellerince yürütülmesi, ekimin yapılmasına müteakip alanın korunması ile ilgili alınacak olan tedbirlerin İlimiz yetkili kamu kurum ve kuruluşlarınca sağlanması gerekmektedir.

 

  1. Mera Alanlarının Belirlenmesi

Toprak erozyonunu önleyecek uygun bitikler ile ağaçların dikimlerinin mera alanlarına yapılmalıdır. Bu nedenle bölgedeki mera alanlarının belirlenerek 1/25000 lik ölçekte haritalandırılmalıdır. Ayrıca parsel numara bilgileri listelenmelidir.

 

  1. Hazine Alanlarının Belirlenmesi

Toprak erozyonunu önleyecek uygun bitikler ile ağaçların dikimlerinin hazine alanlarına yapılmalıdır. Bu nedenle bölgedeki hazine alanlarının belirlenerek 1/25000 lik ölçekte haritalandırılmalıdır. Ayrıca parsel numara bilgileri listelenmelidir.

Hazine arazilerinde ekim ve dikim uygulamaları yapılabilmesi için Milli Emlak Müdürlüğü aracılığı ile gerekli işlemlerin Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünce yürütülmesi gereklidir.

 

  1. Ana Çözüm Yollarının Belirlenmesi

Sorunun çözümüne yönelik yapılacak çalışmalar üç başlık altında toplanabilir:

  • Mera ıslahı
  • Tarımsal uygulamalardaki yanlışlıkların giderilmesi
  • Ağaçlandırma çalışmaları ve koruyucu kuşak

 

Resim 5: Mera ıslahında kullanılan bitkiler

 

  1. Alınması Gereken Önlemler
  • Sorunun çözümüne yönelik yapılacak tüm çalışmalar, Aksaray Valiliği himayesinde Aksaray Belediyesi, Gıda Tarım ve Hayvancılık, Çevre ve Şehircilik, Milli Eğitim İl Müdürlükleri, Orman Bölge Müdürlüğü, Karayolları Bölge Müdürlüğü, KOP, konuyla ilgili STK’lar ve Konya Toprak Su Ve Çölleşme İle Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü’nün yer aldığı erozyon önleme projesi yapılmalı ve Kurumlar arası işbirliği temin edilmelidir.
  • Meraların ivedilikle mera ıslah programına dâhil edilerek, ıslahı için çalışmaların başlatılması gerekmektedir. Bu amaçla mera ıslahında tohumdan ekimden kaçınılarak hem rüzgâr perdesi görevi görecek hem de hayvanların yem ihtiyacını karşılayacak çalı formasyonlu bitki türlerinin kullanımı önemli görülmektedir.

 

 

           Resim 6: Çalı formasyonunda bitki

  • Tarım alanlarında toplulaştırma tamamlanmış ise rüzgâr perdelerinin tesisi gerekmektedir. Konunun aciliyetine binaen ekonomik kaynak bulunması halinde cansız Rüzgâr perdeleri ile tesise başlanılarak beraberinde hâkim rüzgâr yönüne dik olarak canlı rüzgâr perdeleri tesis edilmelidir. Rüzgar perdeleri çalışmaları su hasadı uygulamalarıyla entegre edilmeli, kurak şartlarda yetişme imkanı yüksek, az su tüketen bölgeye uyumlu ağaç, ağaççık ve çalı türlerinin seçilerek fidanların tutma yüzdesi arttırılmalıdır.
  • Bölgede ağırlıklı olarak hububat ekildiği göz önüne alınarak toprak işlem faaliyetlerinin azaltılması sağlanmalıdır. Bu amaçla üreticilere azaltılmış sürüm metotları ve anıza ekim makinası ile ilgili eğitim ve tarla günleri düzenlenerek konu hakkında duyarlılık sağlanmalıdır.
  • Tarım alanlarında toprak işlemeyi en aza indirecek su tüketimi az ve arazi yüzeyinde her mevsim vejetatif aksam bulunduran bitki türleri (korunga, lavanta vb.) üretim desenine dâhil edilmelidir.
  • Konuyla ilgili farkındalık sağlaması amacıyla Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünce köylerde çiftçilere, Milli Eğitim İl Müdürlüğünce okullarda öğrencilere eğitimler verilmelidir. Bu eğitimlerde özellikle ağaçlandırma ve su tasarrufu teşvik edilmeli ve özendirilmelidir. 

 

Resim 7: Ağaçlandırılmış bir alan

  1. Rüzgâr Panelleri ve Yerlerinin Belirlenmesi

Rüzgâr Erozyonunu önlemede en etkili ve kalıcı sistemdir.

Rüzgâr perdeleri oluşturulurken İç Anadolu’nun soğuk ve kurağına, olumsuz şartlarına dayanıklı türler seçilmelidir.

Seçilecek ağaç ve çalılar; yörenin iklim ve toprak özelliklerine uygun, kuraklığa ve rüzgâra dayanıklı, derin ve hızlı köklenen, çabuk büyüyen, dipten dallanan, belirli boy yapan ve uzun ömürlü olmalıdır

Azot bağlama kapasitesi yüksek olan ağaç türlerinin seçilmesi (ör. Akasya, Gladiçya) sahadaki azot döngüsü ve doğal bitki örtüsünün gelişimini hızlanacaktır.

Kurak ve yarı kurak alanlarda kullanılacak bitki türlerinin yöre insanının sosyo-ekonomik durumuna getirisi olan ve dolayısıyla insanların yaşam koşullarını iyileştirebilecek türlere (hayvan yemi, arıcılık, tıbbi bitki gibi gelir getirici ) öncelik verilmelidir.

Yaprağını dökenlerin yanında sıraya veya sıra arasına yaprağını dökmeyen veya iğne yapraklı ağaçlarda yerleştirilmesi korumanın yılın her mevsiminde etkinliğini arttıracaktır.

  • Çalı Türleri: Ilgın, alıç, kuşburnu, saksavul, atriplex sp., calligonum sp., vitis sp. (bağcılık), patlangaç, berberis, katır tırnağı, karaçalı, muşmula, çitlembik..
  • Ağaç Türleri: Yabani iğde, yabani badem, mahlep, yabani erik, ahlat, huş, dut, akasya, gladiçya, dişbudak, karaağaç, akçaağaç, kokarağaç, zerdali, ıhlamur, maklura, sedir, karaçam, meşe, ardıç, doğu mazısı, fırat kavağı, ağaç türleri kullanılabilir
  • Ağaç perdeler hâkim rüzgâr yönüne dik olmalı, ağaçların 10- 15 yıl sonraki boyları dikkate alınmalı, iki ve daha fazla sıralı tesislerde sıralar arası 4,5 m, sıra üzeri 2,4 m’den fazla olmamalıdır.
  • Rüzgâr erozyonu önlemede kullanılan bitkilerin boyunun ancak 10 katı mesafede etkili koruma sağladığı belirtilmiştir.
  • Kış yağışlarının toprağın içine hızla ulaşmasının sağlanması için riper ile işlenmesi gerekmektedir.
  • Dikilecek fidanların dikim sonrası can suyunun verilip, daha sonra 3 yıl boyunca kurak geçen mayıs-ekim ayları arasında uygun aralıklarla yeterli miktarda sulamanın yapılmalıdır Sulamadan sonra fidan dibinde kaymaklaşma ile oluşabilecek yüzey çatlaklarının kırılması, otların alınması ve fidan boğazı doldurma işlemlerinin (çapa) yapılması gerekmektedir.
  • Fidan dikim yılı veya sonraki yıl kemirgenler tarafından kök boğazı veya bitkinin kemirilmesini ya da yenmesini önleyecek tedbirler alınmalıdır
  • İç Anadolu gibi bölgelerde iklim sebebi ile uygulanması zor olan fakat zaruri olan rüzgâr perdeleri arazi toplulaştırılmalarında mutlaka projeye dâhil edilmeli,
  • Yamaç arazilerin ağaçlandırılmasında eş yükselti seddelerinde su hasadı tekniklerinin uygulanması,
  • Kıt olan suyun israfını ve erozyonu önleyerek bitki verimini arttıracak, tarımsal masrafı azaltacak, en önemlisi de geleceğimiz için emanet aldığımız çevreyi koruyacak, tarımda verimlilik kadar sürdürülebilirliği de sağlayacaktır. Bunun için kırsal kesime eğitim ve ekonomik destek, uygulama için de iyi bir planlama ve sosyal katılım sağlanmalıdır.

 

 

Resim 8: Rüzgara dik şekilde inşa edilmiş rüzgar perdeleri- Tek sıra iğde ve karaçam

  1. Projenin Hazırlanması

Aksaray Konya karayolu 5-30 km. arasında güney ve kuzey kısımlarda meydana gelen hâkim rüzgâr nedeniyle oluşan toprak erozyonunun önlenmesi ve buna bağlı olarak kum fırtınalarının oluşmasını önlemek ve meydana gelen zincirleme trafik kazalarının sonlandırılması amacıyla alanda yapılacak olan çalışmaların maliyetinin yüksek olmasından dolayı yerel imkânlar buna imkânsız kılacaktır.

Konunun teknik olması, tarım ve hayvancılık için önemli olması, yöre halkının ekonomisine katkı sağlayacak olması nedeniyle çözüm önerileri belirlenmeli ve projelendirilerek KOP Başkanlığına 30 Mayıs 2018 tarihine kadar sunulmalıdır.

Proje hazırlık aşamasında Valilik Makamınca İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Koordinatörlüğünce ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının da yer alacağı bir proje ekibi kurularak proje hazırlık çalışmaları başlatılmalıdır.

 

  1. Eğitim Faaliyetleri

            Toprak erozyonunun oluştuğu bölgeler esas alınarak bu bölge içerisinde bulunan yerleşim birimlerinde görev yapan yöneticiler, çiftçilik ve hayvancılık yapan vatandaşlar ve hayvanlardan sorumlu çobanlar belirlenerek bu insan kaynağına yönelik eğitim faaliyetleri düzenlenmelidir.

Eğitim programını İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından hazırlanması ve eğitim konularının ise Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü ile Ziraat odası başkanlığı tarafından belirlenmesi ve eğitim faaliyetlerinin de İlimiz kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan ziraat mühendisleri ve veterinerler tarafından hazırlanacak eğitim programı kapsamında eğitim verilmelidir.

Eğitim faaliyetleri alan uygulaması başlamadan 1 Temmuz 2018 tarihinde başlatılmalıdır.

Ayrıca verilecek olan eğitimlere ön hazırlık amacıyla bölgede görev yapan yöneticiler (Belediye Başkanları, muhtarlar, çiftçi koruma başkanlığı), proje kapsamında görev alacak teknik personeller (ziraat mühendisi, veteriner, ziraat tek, hayvan sağlığı tek.) bölgede görev yapan çobanlar, ilgili kamu kurum kuruluşları ve STK yöneticileri ile bölgede faaliyet gösteren ve saygınlığı bulunan çiftçiler ile hayvan besicileri, toprak erozyonu ile ilgili uygulanan iyi örnekler kapsamında Konya Karapınar İlçesindeki toprak erozyonu önleme sahasına ziyaretler yapılmalıdır.

Söz konusu ziyaretlerin planlaması araç tahsisi Aksaray Ziraat Odası Baş. Yapılmalı ve Konya Toprak Su Ve Çölleşme İle Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Personellerinin kontrolünde yürütülmelidir.

Eğitimler öncesi katılımcılara görsel anlamda aynı özellik ve sorunlar sahip iki alan arasında ki farkın bu şekilde gösterilmesi eğitimlerin başarısı açısından olumlu katkı sağlayacaktır.

AMAÇ: Proje uygulama alanında bulunan yerleşim yerlerindeki halka bu proje hakkında bilgi vermek ve daha bilinçli olarak projeye katkılarını sağlamak.

KAPSAM: Proje uygulama alanı kapsamına giren yerleşim yerlerindeki

  • Köy Muhtarları ve İhtiyar Heyeti
  • Belediye Başkanları ve personelleri
  • Sivil Toplum Kuruluşları (Sulama Birlikleri, Çiftçi Malları Koruma Bşk.)
  • Öğretmenler
  • Öğrenciler
  • Çiftçiler
  • Çobanlar
  • Hayvancılık yapan besiciler

EĞİTİM KONULARI:

  1. Proje hakkında bilgilendirme
  2. Projenin önemi ve faydaları
  3. Projenin sürdürülebilirliği
  4. Bölge insanına ekonomik katkıları

 

Resim 9: Çifçilere verilen eğitimden görünüm

KATILIMCILAR

TARİH ve SAAT

YER

Köy Muhtarları, İhtiyar Heyeti, Belediye Başkanları ve Belediyelerden ilgili personel, Sivil Toplum Kuruluşları (Sulama Birlikleri, Çiftçi Malları Koruma Başkanlıkları)

22/06/2018

SAAT 15:30-17:30 arası

Valilik EK:3 Hizmet Binası Konferans salonu

 

KATILIMCILAR

TARİH ve SAAT

YER

 Bölge Okulları Müdürleri

06/07/2018

SAAT 14:30-16:30 arası

Valilik EK:3 Hizmet Binası Konferans salonu

 

KATILIMCILAR

TARİH ve SAAT

YER

 Çiftçiler ve Çobanlar

13/07/2018

SAAT 18:30-20:30 arası

Ticaret Borsası Konferans Salonu

 

 

EĞİTİMCİLER

  1. -    Kamu Kurum ve Kuruluşlarında görev yapan Ziraat Müh, ve teknisyenleri ile veteriner ile hayvan sağlığı teknisyenleri

 

YERLEŞİM YERİ ADI

NUFÜSU

OKUL DURUMU

ÖĞRENCİ SAYISI

ÖĞRETMEN SAYISI

 

VAR

YOK

 

ATAKÖY

225

 

X

46

   

SELECİKÖSETOL KÖYÜ

575

X

 

48

7

 

DARIHÜYÜK KÖYÜ

217

X

 

19

1

 

YAPILCAN KÖYÜ

448

X

 

26

3

 

KUTLU KÖYÜ

1.810

X

 

264

23

 

AKHAN YAYLASI

970

X

 

70

5

 

YENİKENT KASABASI

4181

X

 

831

52

 

TOPLAM

8426

 

 

1304

91

 
             

 

 

 

 

 

 

 

YERLEŞİM YERİ ADI

ÇİFTÇİ SAYISI

ÇOBAN SAYISI

     
     

ATAKÖY

78

8

     

ULUKIŞLATOLU KÖYÜ

41

6

     

DARIHÜYÜK KÖYÜ

88

5

     

YAPILCAN KÖYÜ

1414

4

     

KUTLU KÖYÜ

634

11

     

SULTANHANI

1842

22

     

YENİKENT KASABASI

1414

38

     

TOPLAM

5511

 94

     

 

 

 

 

 

 

 

SİVİL TOPLUM KURULUŞU

TEL

 

 

 

 

AKSARAY SÜT ÜRETİCİLER BİRLİĞİ

214 01 06

 

 

YENİKENT TARIMSAL KALKINMA KOOPERATİFİ

236 20 69

 

 

YENİKENT ÇİFTÇİ MALLARI KORUMA BAŞKANLIĞI

236 21 47

 

 

YENİKENT TARIM KREDİ KOOPERATİFİ

236 20 69

 

 

AKSARAY KOYUN KEÇİ YETİŞTİRİCİLER BİRLİĞİ

213 99 31

 

 

AKSARAY DAMIZLIK SIĞIR YETİŞTİRİCİLER BİRLİĞİ

219 45 64

 

 

 

 

 

 

 

İDARİ DURUMU

 

 

 
 

 

 

ATAKÖY

MUHTARLIK

 

 

 

ULUKIŞLATOLU KÖYÜ

MUHTARLIK

 

 

 

DARIHÜYÜK KÖYÜ

MUHTARLIK

 

 

 

YAPILCAN KÖYÜ

MUHTARLIK

 

 

 

KUTLU KÖYÜ

MUHTARLIK

 

 

 

AKHAN YAYLASI

MAHALLE MUHTARLIĞI

 

 

 

YENİKENT KASABASI

BELEDİYE

 

 

 
               

 

 

  1. Karayolu Güvenliği

Aksaray-Konya Karayolu eni 26m. bölünmüş bir yoldur. Yolun sağ ve sol tarafı açık arazi olup kum fırtınalarından etkilenebilmektedir. Aksaray Konya Karayolu 5-30 km. arasında kum fırtınalarını önlemeye yönelik Karayolları Müdürlüğü tespit edilecek alanlara anında uyarı sağlayan ışıklı yol üstü tabelaları ile kum fırtınasının etkin olduğu bölümlerde ise şoförlerin dikkatini çekmek amacıyla yanıp sönen çakarlar ile hız kesici uyarı bariyerleri konulmalıdır.

 

 

Resim 10: Işıklı Yol üstü uyarı sistemi (örnek)

 

Resim 11: Hız kesici uyarı bariyerleri

 

 

 

 

4. PAYDAŞLAR

4.1.             Koordinatör: Proje koordinatörlüğü sorumluluğu Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü’dür. Proje koordinatörlüğü sorumluluğu Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürü Bestami ZABUN veya Müdürlükçe yetkilendirilecek Şube Müdürü’dür.

4.2.             Proje paydaşları:

1.                  Aksaray Belediyesi

2.                  İl Özel İdaresi

3.                  İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü

4.                  Karayolları 38. Şube Şefliği

5.                  Milli Eğitim Müdürlüğü

6.                  Orman İşletme Müdürlüğü

7.                   Konya Toprak, Su ve Çölleşme Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü

8.                  Ziraat Odası Başkanlığı

9.                  Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği

5.                  KOORDİNATÖR VE PAYDAŞ KURUMLARIN GÖREVLERİ

5.1.             Koordinatör Kurum Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü görevleri;

1. Paydaş Kurumları bilgilendirmek ve kurumlar arası koordinasyonu sağlamak.

2. Hazırlanan Acil Eylem Planı çerçevesinde sorunu çözebilecek projeyi hazırlayarak KOP Başkanlığına 30 Mayıs 2018 tarihine kadar sunmak.

3. Proje kapsamında ihtiyaç duyulan araştırmaları yapmak.

4. Proje kapsamında projeyi doğrudan ilgilendiren ve fayda sağlayacak olan Bakanlıklar arası tanzim edilecek imza altına alınan protokolleri belirlemek.

5. Hazırlanarak KOP Başkanlığına sunulan projenin kabul edilmesi halinde projeyi yürütmek.

6. Proje uygulama safhasında karşılaşılacak sorunları tespit etmek ve çözüm yollarını araştırarak çözmek.

7. KOP Başkanlığına 100 hektarlık bir alanı uygulama alanı olarak tahsis etmek.

           

5.2.     Orman İşletme Müdürlüğü görevleri;

1. Hazırlanacak olan projenin hazırlanma aşamasında Koordinatör Kuruma yardımcı olmak.

2. Projenin kabul edilmesi halinde proje uygulama alanına dikimi yapılacak olan ağaçların kontrolünü yapmak.

3. Dikimi yapılacak olan ağaçların bakımını yapmak.

4. Proje kapmasında dikimi yapılacak ağaçların dışında ağaç dikim ihtiyacı olması halinde ağaç ve fide temini yapmak ve bu ağaçların dikimlerini sağlamak.

5. Projenin kabul edilmesi halinde uygulama alanına dikimi yapılacak ağaçların temin etmek, dikimlerini yapmak ve gereken desteği sağlamak.

 

 

5.3.     Aksaray Belediyesi Başkanlığı görevleri:

1. Belediye İtfaiye Müdürlüğünce dikimi yapılacak ağaçların sulanması.

2. İhtiyaç olması halinde iş makinası desteğinin sağlanması

3. İhtiyaç olması halinde ağaçların ekim, dikim ile çapalama aşamalarında iş gücü sağlamak.

 

5.4.            İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü görevleri:

1. Proje uygulama alanının Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünce ihtiyaç duyulan bilgilerin verilmesi halinde haritalandırılmasını yapmak.

2. Alanda bulunan mera, hazine ve şahıs arazilerinin ayrıştırılması ve ayrı ayrı harita üretmek.

3. Konya Toprak, Su ve Çölleşme Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü’nün proje alanında talep ettiği uygulama alanının belirlenerek bildirilmesi halinde haritalandırılması

4. Acil Eylem Planının Valilik Makamına sunulmasını sağlamak.

5. Acil Eylem Planının projeye dönüştürülmesi için teknik destek sağlamak.

 

5.5.             Karayolları 38. Şube Şefliği görevleri:

1. Aksaray – Konya Karayolunun 5-30 km. arasındaki kum fırtınasından dolayı yol güzergâhının incelenmesi ve alınacak önlemlerin belirlenmesi.

2. Proje dışında kalan yol güvenliği ile ilgili yapılması gereken önlemlerden alternetif sistemler belirlemek, işaretleme, uyarı levhaları, hıza sınırlandırması ile ilgili uyarıları belirlemek, monte edilecek yerleri tespit etmek ve montelerini sağlamak.

3. Kurulacak işaretler, uyarılar ve sistemlerin bakımlarını yapmak, korumak.

4. Koordinatör Kuruma proje hazırlık aşamasında teknik destek sağlamak.

 

5.6.             Milli Eğitim Müdürlüğü’nün görevleri:

1.  Koordinatör Kuruma proje hazırlık aşamasında teknik destek sağlamak.

2. Proje aşamasında ve projenin uygulanması aşamasında ve sonrasında yöre halkına, çiftçilere, öğrencilere, çobanlara ve yöneticilere yönelik eğitim programları hazırlamak.

3. Eğitimde kullanılacak materyallerin üretilmesi ve oluşturulmasını sağlamak.

4. Eğitimlerde görev alacak eğitmenleri belirlemek ve eğitim alanlarının hazırlanmasını sağlamak.

5. Eğitim öncesi ve sonrasında eğitime katılan vatandaşlara yönelik anket hazırlamak, anket yapmak ve yapılan anketlerin değerlendirilerek koordinatör kuruma göndermek.

 

5.7.             İl Özel İdaresi görevleri:

1. Proje uygulama alanı ile ilgili ihtiyaç duyulacak haritaların üretilmesini İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ile sağlamak.

2. Haritaların insansız hava aracı ile ortofoto üreterek 3 boyutlu hale getirmek.

3. Proje aşamasında ihtiyaç halinde iş makinası temin etmek.

4. Üretilen haritaların çoğaltılması ve dağıtılmasını sağlamak.

 

5.8.             Toprak, Su ve Çölleşme Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü’nün görevleri:

1. Koordinatör Kuruma proje hazırlık aşamasında teknik destek sağlamak.

2. Proje uygulama alanının belirlenmesi ve talebinin yapılması.

3. Hazırlanacak projenin ana çatısının belirlemek.

4. Toprak erozyonu bulunan proje ve uygulama alanında dikilecek bitki çeşitleri ile ağaç çeşitlerini belirlemek ve bu bitki ve ağaçların alana dikimleri ile ilgili teknik rapor hazırlamak.

5. Ekim yapılan alanda kurulacak olan ve kum fırtınasına yönelik kurulacak rüzgâr panellerinin teknik özelliklerini belirleyerek proje kapsamında bilgilerin Koordinatör Kuruma sunmak.

6. Proje sonrası yapılacak iş ve işlemleri belirlemek ve uygulamak.

7. Proje uygulama safhasında ve sonrasında ihtiyaçları belirlemek ve temini ile ilgili girişimleri yapmak.

8. Uygulama safhasında ve sonrasında görevli kurumlar arasında koordinasyon görevini yürütmek.

9. Eğitim programını uygulamak.

 

5.9.             Aksaray Ziraat Odası Başkanlığı’nın görevleri:

1. Yöre halkının, proje ortakları yöneticileri ve personelleri ile çobanların farkındalığının arttırılması için hazırlanacak eğitim programının uygulanmasında teknik ve personel desteği sağlamak.

2. Farkındalığın arttırılmasına yönelik olarak yörede çiftçilik yapanlar, çobanlar, yöneticiler, STK yöneticileri, yerel yöneticilerin görsel olarak farkındalıklarının arttırılmasını sağlamak amacıyla Konya Karapınar İlçesinde yürütülen proje sonuçlarının incelenmesi için Temmuz ayı içerisinde alana nakillerin ve gezilerin planlanmasını yapmak, gezileri gerçekleştirmek.

3. Proje ile ilgili yapılması gereken görüş alışveriş ve toplantıların düzenlenmesi ile ilgili koordinasyon görevini yürütmek.

 

5.10.        Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği görevleri

1. Proje eğitim uygulama aşamasında teknik ve personel desteği sağlamak.

2. Bölgedeki koyun ve keçi yetiştiricilerinin eğitimleri ile ilgili alt yapıyı oluşturmak.

3. Bölgedeki koyun ve keçi sayılarının belirlenerek koordinatör kuruma bildirmek.

 

Alanın Haritalandırılması

  1. Mera alanı haritası; toprak erozyonu bulunan bölgedeki mera alanlarının belirlenerek haritalandırılması yapılacaktır.
  2. Hazine arazileri haritası; toprak erozyonu bulunan bölgedeki hazine alanlarının belirlenerek haritalandırılması yapılacaktır.
  3. Uygulama alanının haritada belirtilmesi; Toprak, Su ve Çölleşme Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü’ne tahsis edilecek alanının genel harita üzerine işlenilmesi sağlanacaktır.
  4. Genel harita; Mera, Hazine ve Uygulama alanları ile projenin uygulanacağı 1, 2, 3. Alanların görüleceği bir genel harita üretilecektir.
  1. RİSKLER
  1. Proje alanının korunması

Proje alanı içerisinde ekim ve dikimi yapılan bitki ve ağaçların erken hayvan otlatma, ağır tonajlı araçların alana girmesi gibi faktörler ile olumsuz etkilenebilir.

  1. Yangın

İnsan kaynaklı yangınların oluşması veya meteorolojik kaynaklı yangınların oluşması olumsuz etkileyebilir.

  1. Mevsimsel değişiklikler

Kuraklık veya aşırı sıcak bitki kalitesini veya gelişimini olumsuz etkileyebilir.

  1. Kaynak yetersizliği

Projenin kabul edilmemesi veya yerel imkânların yetersizliği sorunun çözümüne yönelik engel teşkil edebilir.

 

  1. Alınması gereken Önlemler
  1. Aksaray Valiliğince 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu kapsamında uygulama alanının tamamı veya bir kısmı yasaklı bölge olarak ilan edilebilir.
  2. Uygulama alanında alana dikimi yapılan bitkilerin yeterli gelişimi sağlayana kadar hayvanların otlatılması yasaklanmalıdır.
  3. Alanın belli bir süre için korunması amacıyla çiftçi malları koruma başkanlığı ile yerel yöneticiler önlem alabilir.
  4. Uygulama alanı içerisinde kaçak kuyulara izin verilmemelidir.
  5. Uygulama alanı içerisinde vahşi sulama yöntemlerinin yasaklanması gereklidir.
  6. Uygulama alanı içerisinde anıza dikim yöntemi zorunlu hale getirilmelidir.
  1. PROJE AŞAMALARI

KOP Başkanlığına sunulacak olan projenin 6 yıllık uygulama süresi esas alınmalı ve proje ikişer yıllık dilimler halinde 2018-2019, 2020-2021, 2022-2023 dönelerini kapsayacak şekilde oluşturulmalıdır.

Proje 6 yılı kapsayacak şekilde bütün önlemlerin belirlendiği ve maliyetlendirildiği şekliyle hazırlanmalı, öncelik sırlaması belirlenmeli ve hazırlanan maliyetler 3 e bölünerek 3 aşamalı uygulama özelliğine sahip olarak yapılandırılmalı ve uygulama alanları da bu şekilde biçimlendirilmelidir.

Projenin 1. Aşaması ve ödeneği 2018 yılı içerisinde tahsis edilebilecek şekilde 30 Kasım 2018 tarihine kadar tamamlanarak talep edilmelidir. Projenin 2. Aşaması 2019 yılı içerisinde yeniden maliyetlendirilerek ödenek talebi yapılmalıdır. Projenin aşaması 2020 yılında yeniden maliyetlendirilerek ödenek talebi yapılmalıdır.

 

  1. FİNANSMAN KAYNAĞI

KOP Başkanlığına bölgede erozyon ve çölleşme riskini azaltacak bir projenin hazılanarak sunulması sağlanacak ve projenin kabul görmesi durumunda gerekli bütçenin buradan sağlanılması düşünülmektedir. Projenin aşamalar halinde gerçekleştirilmesi ve orta-uzun vadeli olarak düşünülmesi gerekmektedir.

Ayrıca proje kapsamında koordinatör ve destek kurumlardan da faaliyet alanlarına göre destekler (bitki tohumu, sulama işlemi, ekim-dikim işleri vb.) sağlanacaktır.

 

  1. SONUÇ:

            Aksaray-Konya Karayolu 5-30 km.’ler arasında kuzey-batı yönünde bulunan mera ve hazine arazileri üzerinde meydana gelen toprak erozyonu ve buna bağlı olarak hakim rüzgarlar nedeni ile oluşan kum fırtınaları sonucunda Aksaray-Konya Karayolunda meydana gelen zincirleme kazaların önlenmesi ve yol güvenliğinin sağlanması amacıyla hazırlana Acil Eylem Planı kapsamında görevli kurumlarca Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü’nün koordinatörlüğünde çalışmaların hızlı bir şekilde yürütülmesi ve çalışmaların projelendirilerek KOP Başkanlığı’na sunulması (30 Kasım 2018) sağlanacaktır.

            Bu kapsamda finans desteği alınarak mevcut sorunlar bir program ve iş takvimi çerçevesinde yürütülecektir.

            Yapılacak çalışmalar ve proje sonucunda;

  1. Bölgede derin toprak erozyonu önlenecektir.
  2. Bölgede tarım faaliyetleri daha kaliteli yapılarak ürün çeşitliliği arttırılacaktır.
  3. Hayvancılığın geliştirilmesi ve ürün verimliliği sağlanacaktır.
  4. Bölge halkının ve besicilerinin yem girdi maliyetleri düşürülecektir.
  5. Bölgenin canlı popülasyonu attırılacak ve doğal yaşamın canlanması sağlanacaktır.
  6. Bölge halkının farkındalığının arttırılması sağlanacaktır.
  7. Bölgenin bitki örtüsü artacağı ve ağaçlandırmasının oluşturulmasından dolayı görüntü olumlu olarak değişim gösterecektir.
  8. Bölgede yer altı suyu kullanımı kontrol altına alınacak ve yöre halkının su kullanımı ile ilgili bilinci arttırılacaktır.
  9. Bölgede meydana gelen toprak erozyonu sonlandırılarak hâkim rüzgârın etkisi azaltılacaktır.
  10. Bölgede her yıl meydana gelen kum fırtınası ve buna bağlı zincirleme veya lokal trafik kazaları azaltılacaktır.
  11. İyi örnekler uygulama alanı olarak kamu ile ilgilenen bilim insanlarının ve kurumların yöreyi incelemeye gelenlerin önü açılacaktır.

 

 

EKLER:

  1.  Uygulama alanı mera haritası
  2.  Uygulama alanı hazine arazisi haritası
  3.  Uygulama alanı haritası
  4.  Eğitim programı formatı
  5. Çobanların listesi
  6.  Alandaki hayvan varlığı sayısı

 


AKSARAY İLİ TOPRAK EROZYONU VE ÇÖLLEŞME STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI  -  2018

EK 1: Uygulama Alanı Mera Haritası

 

 

EK 2: Uygulama Alanı Hazine Arazisi Haritası

 

 

        EK 3: Uygulama alanı haritası

 

 

 

         EK 4: Eğitim Programı Formatı

İLİ

AKSARAY

                   

YILI

2018

 

EĞİTİM PPOGRAMI

                       

EĞİTİMİN YAPILACAĞI İL -İLÇE

BÖLÜMÜN ADI

EĞİTİM

EĞİTİMDE GÖREVLENDİRİLECEK PERSONEL

ÇAĞRILACAK PERSONEL

YERİ

TARİHİ

UYGULAMA SAATİ

TOPLAM SÜRESİ

EĞİTİMİN ADI

ADI SOYADI

ÜNVANI

DERS SAATİ

EĞİTİMDE GÖREVİ

MERKEZ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

HAZIRLAYAN

         

ONAYLAYAN


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AKSARAY İLİ TOPRAK EROZYONU VE ÇÖLLEŞME STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI  -  2018

Ek 5: Çoban Listesi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

EK 6: Alandaki hayvan varlığı sayısı

KÖY ADI

KOYUN
SAYISI

KEÇİ
SAYISI

KOYUN-KEÇİ
 TOPLAM

SIĞIR
SAYISI

MANDA
SAYISI

SIĞIR-MANDA
 TOPLAM

ATAKÖY

1.254

31

1.285

446

0

446

DARIHÖYÜK

2.158

42

2.200

772

0

772

ULUKIŞLATOL

1.349

51

1.400

284

0

284

YAPILCAN

6.530

38

6.568

2.971

135

3.106

YENİKENT

24.178

114

24.292

25.753

0

25.753

KUTLU

11.062

181

11.243

8.671

0

8.671

SELECİKTOL

1.177

54

1.231

798

36

834